6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında verilen riskli alan kararları, taşınmaz maliklerinin mülkiyet hakkını doğrudan etkileyen önemli idari işlemlerdendir. Riskli alan ilanı sonrasında kamulaştırma, tahliye, yıkım ve kentsel dönüşüm süreçleri başlayabilmektedir. Bu nedenle riskli alan kararına karşı hangi dava yoluna başvurulacağı, dava açma süresi ve Danıştay’ın emsal kararları büyük önem taşımaktadır.
Bu yazımızda riskli alan kararını veren merci, riskli alan iptal davası, dava süresi, görevli mahkeme ve güncel Danıştay kararları ayrıntılı şekilde incelenmektedir.
Riskli Alan Kararını Kim Verir?
6306 sayılı Kanun’un 2. maddesine göre riskli alan; zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma nedeniyle can ve mal kaybı riski taşıyan ve Cumhurbaşkanı tarafından kararlaştırılan alanları ifade etmektedir.
Bu nedenle riskli alan ilanına ilişkin nihai karar mercii Cumhurbaşkanıdır.
Uygulamada ilgili kurumlar tarafından hazırlanan teknik raporlar, analizler ve değerlendirmeler Bakanlık ve Başkanlık tarafından incelendikten sonra Cumhurbaşkanına sunulmakta ve nihai karar bu aşamada verilmektedir.
Riskli Alan Kararına Karşı Dava Açılabilir mi?
Evet.
Riskli alan kararları idari işlem niteliğinde olduğundan idari yargıda iptal davasına konu edilebilir.
Dava kapsamında;
- Yetki unsuru,
- Şekil unsuru,
- Sebep unsuru,
- Konu unsuru,
- Amaç unsuru,
yönlerinden hukuka aykırılık iddiaları ileri sürülebilmektedir.
Özellikle teknik raporların yetersiz hazırlanması, risk kriterlerinin somut olarak ortaya konulamaması veya mevzuata aykırı değerlendirmeler yapılması durumunda riskli alan kararının iptali talep edilebilir.
Riskli Alan İptal Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Riskli alan kararlarına karşı açılacak davalar idari yargının görev alanına girmektedir.
Görevli mahkeme idare mahkemeleridir.
Bununla birlikte 6306 sayılı Kanun kapsamında alınan Cumhurbaşkanı kararları bakımından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 20/A maddesinde düzenlenen ivedi yargılama usulü uygulanabilmektedir.
Bu nedenle dava süreci genel idari davalara göre daha hızlı ilerlemektedir.
Riskli Alan Kararına Karşı Dava Açma Süresi Kaç Gündür?
Riskli alan kararlarına karşı dava açma süresi kural olarak 30 gündür.
Bu süre;
- Kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten,
- Özel tebligat yapılmışsa tebliğ tarihinden,
itibaren işlemeye başlamaktadır.
Dava süresinin kaçırılması halinde dava süre aşımı nedeniyle reddedilebilir.
Bu nedenle riskli alan kararının ilan veya tebliğ tarihinin dikkatle incelenmesi gerekmektedir.
Riskli Alan Davalarında Mahkeme Neleri İnceler?
İdare mahkemeleri riskli alan kararlarını yerindelik açısından değil, hukuka uygunluk açısından denetlemektedir.
Mahkeme özellikle;
- Teknik raporların yeterliliğini,
- Jeolojik ve jeoteknik analizleri,
- Yapı stoku verilerini,
- Can ve mal kaybı riskini,
- Uygulama bütünlüğünü,
- Şehircilik ilkelerini,
- Mevzuata uygunluğu,
incelemektedir.
Riskli alan davalarında teknik değerlendirmeler ön planda olduğundan bilirkişi incelemesi ve keşif uygulamada büyük önem taşımaktadır.
Danıştay’ın Riskli Alan Kararlarına İlişkin Emsal Kararları
Danıştay İDDK 2023/1562 E., 2023/2562 K.
Bu kararda Danıştay, riskli alan uyuşmazlıklarında teknik raporların yeterliliğinin bilirkişi incelemesi ile değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Mahkemelerin gerekli durumlarda keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırmadan karar vermemesi gerektiği belirtilmiştir.
Danıştay İDDK 2024/1353 E., 2024/1840 K.
Kararda riskli alan ilanının hangi yasal düzenlemeye dayanılarak tesis edildiğinin açık şekilde ortaya konulması gerektiği ifade edilmiştir.
Ayrıca dava açma süresinin başlangıcının belirlenmesinde tebligat ve bildirim tarihinin önemi vurgulanmıştır.
Danıştay İDDK 2023/928 E., 2023/1008 K.
Danıştay bu kararında riskli alan kararına karşı davanın doğrudan riskli alan ilanına yöneltilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Uygulama işlemleri beklenerek riskli alan kararının dava konusu yapılması çoğu durumda mümkün değildir.
Danıştay 4. Daire 2024/576 E., 2024/1383 K.
Kararda riskli alan kararlarına karşı dava açma süresinin Resmî Gazete yayım tarihinden itibaren başlamasının önemi vurgulanmıştır.
Riskli Alan Davalarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Riskli alan davalarında aşağıdaki konular büyük önem taşımaktadır:
✔ Dava açma süresi doğru hesaplanmalıdır.
✔ Riskli alan kararı ile uygulama işlemleri birbirinden ayrılmalıdır.
✔ Teknik raporlar ayrıntılı şekilde incelenmelidir.
✔ Gerektiğinde yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.
✔ Bilirkişi ve keşif talepleri zamanında ileri sürülmelidir.
✔ Resmî Gazete yayım tarihi mutlaka kontrol edilmelidir.
Sonuç
Riskli alan kararları mülkiyet hakkını doğrudan etkileyen önemli idari işlemlerdir. Bu nedenle riskli alan ilanına karşı açılacak iptal davalarında dava süresi, görevli mahkeme, teknik raporların yeterliliği ve Danıştay içtihatları dikkatle değerlendirilmelidir.
Özellikle Resmî Gazete yayım tarihinden itibaren başlayan 30 günlük dava açma süresinin kaçırılması hak kaybına yol açabileceğinden, sürecin alanında uzman bir idare hukuku ve kentsel dönüşüm avukatı tarafından takip edilmesi önem taşımaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Riskli alan kararına karşı dava açma süresi kaç gündür?
Kural olarak dava açma süresi Resmî Gazete’de yayımdan veya tebliğden itibaren 30 gündür.
Riskli alan kararına hangi mahkemede dava açılır?
Riskli alan kararlarına karşı görevli mahkeme idare mahkemesidir.
Riskli alan kararını kim verir?
Riskli alan ilanına ilişkin nihai karar Cumhurbaşkanı tarafından verilmektedir.
Riskli alan kararına karşı yürütmenin durdurulması talep edilebilir mi?
Evet. Şartların oluşması halinde iptal davası ile birlikte yürütmenin durdurulması talep edilebilir.
Uygulama işlemleri beklenerek dava açılabilir mi?
Danıştay kararlarına göre çoğu durumda riskli alan kararına karşı doğrudan dava açılması gerekmektedir.